TICTC picture logo



Αρχική Σελίδα arrow Στόχοι

Στόχοι

Εκτύπωση

Στο πλαίσιο του προτεινόμενου σχεδίου, η ομάδα «παιδιά με δυσκολίες ακοής» (ακουστική ανεπάρκεια) περιλαμβάνει τα παιδιά που παρουσιάζουν σοβαρή ακουστική διαταραχή (κώφωση), τα βαρήκοα παιδιά, καθώς και εκείνα που παρουσιάζουν ελαφρά ελάττωση της ακουστικής δυνατότητας και τα οποία είναι δυνατόν να αντιλαμβάνονται την ομιλία χωρίς δυσκολία. Με τον όρο σοβαρή ακουστική διαταραχή (κώφωση) νοείται η διαταραχή στη διαδικασία επεξεργασίας των γλωσσικών πληροφοριών που προσλαμβάνονται μέσω της ακοής, με ή χωρίς ακουστικά βοηθήματα, γεγονός που επηρεάζει δυσμενώς την επίδοση κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Ενώ η βαρηκοΐα αποτελεί μία ακουστική ανεπάρκεια, σταθερή ή κυμαινόμενη, τέτοια που δυσκολεύει, όμως δεν αποκλείει την κατανόηση του προφορικού λόγου, έτσι όπως αυτός προσλαμβάνεται ακουστικά, με ή χωρίς βοηθήματα.

Σύμφωνα με δημογραφικά στοιχεία (http://europa.eu.int/comm/research/press/2003/pr2808en.html) , το 6% του ευρωπαϊκού πληθυσμού παρουσιάζει ακουστική ανεπάρκεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά 22.5 εκ. άτομα παρουσιάζουν ακουστική ανεπάρκεια, ενώ 2 εκ. κώφωση. Η παιδική κώφωση εμποδίζει την εκμάθηση της ομιλίας και δημιουργεί μαθησιακές δυσκολίες.

Σύμφωνα με άλλες έρευνες (www.zak.co.il/deaf-info/old/dempographics.html) 3.419.000 άτομα σε 11 χώρες της Ε.Ε. είναι ακουστικώς ανεπαρκείς. Ποσοστό 3,6% αυτών είναι παιδιά κάτω των 15 ετών. Σύμφωνα με την παραπάνω έρευνα, ο συνολικός πληθυσμός ατόμων με ακουστική ανεπάρκεια στην Ευρώπη ανέρχεται περίπου στο 1% του συνολικού ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Η σύγχρονη διδακτική πράξη απαιτεί από τον δάσκαλο να έχει μία βαθειά γνώση του αντικειμένου του, μια ευρεία αντίληψη της μαθησιακής διαδικασίας, μία ειλικρινή αφοσίωση για την ανάπτυξη του παιδιού και, φυσικά, αγάπη για τη μάθηση.

Όμως, τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν μπορούν πλέον να θεωρηθούν επαρκή για την επιτυχή προετοιμασία των μαθητών σε ένα κόσμο που αναπτύσσεται σε στενή εξάρτηση με την τεχνολογία. Αντίθετα, ο σύγχρονος δάσκαλος πρέπει να νιώθει εξοικειωμένος με την τεχνολογία (είτε ως διδακτικό εργαλείο είτε ως τεχνικό βοήθημα), καθώς αποτελεί εργαλείο που ωθεί τους μαθητές στη καλύτερη πρόσληψη και κατανόηση του περιεχομένου. Κατά συνέπεια, εάν ο δάσκαλος δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένος για τη χρήση εργαλείων που η τεχνολογία έχει καταστήσει διαθέσιμα, η επαγγελματική του εκπαίδευση δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης.

Η ανάγκη ενσωμάτωσης της τεχνολογίας στην εκπαίδευση των δασκάλων δεν είναι κάτι το καινούργιο. Ήδη από το 1986, οι Blackhurst and MacArthur διαπίστωσαν ότι η εκπαίδευση δασκάλων ειδικής αγωγής μειονεκτεί σε γνώσεις και δεξιότητες σχετικές με την τεχνολογία. Ομοίως, κατά την περασμένη δεκαετία, ερευνητές επισημαίνουν ότι εάν στόχος μας είναι η χρήση της τεχνολογίας κατά τη διδακτική πράξη από έναν εξοικειωμένο και ικανό δάσκαλο, τότε η επιμόρφωση στις νέες τεχνολογίες θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα (Hasselbring, 1989, Langone, Malone, Stecker, & Greene, 1998, Wetzel, 1993).

Ειδικότερα για την προετοιμασία του δασκάλου ειδικής αγωγής σήμερα, η ενσωμάτωση της διδασκαλίας των νέων τεχνολογιών στα προγράμματα σπουδών είναι ιδιαίτερης σημασίας. Η έρευνα έχει πολλαπλώς πιστοποιήσει ότι τόσο τα τεχνολογικά βοηθήματα όσο και, οι διαρκώς αναπτυσσόμενες, τεχνολογικές εφαρμογές για τη διδακτική πράξη αποτελούν αποτελεσματικά διδακτικά εργαλεία που απαντούν στις ανάγκες του μαθητή με αναπηρία.

Για τους μαθητές με ακουστική ανεπάρκεια, η οπτικοποίηση της πληροφορίας αποτελεί κλειδί για την επιτυχή εκμάθηση, την επικοινωνία και την ένταξη του μαθητή στο περιβάλλον του σχολείου και της τάξης. Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στην ειδική εκπαίδευση μπορεί να χωρισθεί σε τρεις κατηγορίες:

  1. Τεχνολογία Οπτικοποίησης της Πληροφορίας του Περιβάλλοντος [όπως τεχνολογία μετατροπής φωνής σε κείμενο (CART- Computer Assisted Remote Transcription, ή CAN- Computer Assisted Notetaking για τους μαθητές που παρουσιάζουν τα πιο συχνά απαντώμενα χαρακτηριστικά ακουστικής ανεπάρκειας), οπτικά σήματα για το κουδούνι, το τηλέφωνο, την πυρασφάλεια κ.λπ.]
  2. Τεχνολογία για την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων στο σχολείο (π.χ. υπολογιστές, τηλεδιάσκεψη, χρήση του internet και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για εκπαιδευτικούς σκοπούς, ειδικό multimedia λογισμικό που περιλαμβάνει σύμβολα νοηματικής κ.α.)
  3. Τεχνικά βοηθήματα για την ενίσχυση της ελλειμματικής ακοής (π.χ. συστήματα FM, ψηφιακά ακουστικά βοηθήματα) ή για ειδικές χρήσεις (π.χ. ειδικό hardware ή λογισμικό για την οπτικοποίηση της παραγωγής φωνής κ.λπ.)

Οι νέες τεχνολογίες παρέχουν καινούργιες δυνατότητες για την προσπέλαση της πληροφορίας και φέρνουν περισσότερους πόρους στη σχολική τάξη. Οι δυνατότητες του υπολογιστή για γραφικές αναπαραστάσεις και κινούμενα σχέδια, οι παρουσιάσεις multimedia και ο Παγκόσμιος Ιστός παρέχουν ευκαιρίες για την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού, ειδικά προσαρμοσμένου στις οπτικο-χωρικές δυνατότητες των μαθητών με ακουστικές δυσκολίες.

Οι υπολογιστές και οι σχετικές τεχνολογίες προσβασιμότητας (π.χ. CD-ROMS ή τηλεδιασκέψεις με υποτίτλους) προσφέρουν τη δυνατότητα βελτίωσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας για τους μαθητές εκείνους που παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα βαρηκοΐας και μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση μακροχρόνιων δυσκολιών ανάγνωσης. Η έρευνα έχει αποδείξει ότι όταν οι υπότιτλοι είναι προσαρμοσμένοι στο γλωσσικό επίπεδο και την αναγνωστική ταχύτητα των θεατών-μαθητών με ακουστική ανεπάρκεια, ο όγκος της πληροφορίας που προσλαμβάνεται αυξάνεται σημαντικά. Άλλες μελέτες έδειξαν ότι οι μαθητές με προβλήματα ακοής μπορούν επίσης να παρουσιάσουν σημαντική πρόοδο σε μαθηματικούς υπολογισμούς όταν η διδασκαλία των μαθηματικών γίνεται με τη βοήθεια εκπαιδευτικού λογισμικού.

Ο διδάσκων μπορεί να βοηθηθεί από τις νέες τεχνολογίες και να κερδίσει συμπληρωματικό χρόνο, ο οποίος μπορεί να διατεθεί στη διδασκαλία της θέσης και επίλυσης προβλημάτων (problem posing and problem solving), διδασκαλία που αναπτύσσει μεταγνωστικές δεξιότητες απαραίτητες στην κατανόηση κειμένου και την κριτική σκέψη.

Ο Παγκόσμιος Ιστός προσφέρει αμέτρητες πηγές πληροφόρησης. Η πρόκληση για το μαθητή είναι η αποφυγή των περισπασμών και του μη-σχετικού υλικού και η αξιολόγηση της ποιότητας των άμεσα διαθέσιμων πόρων. Ο Ιστός προσφέρει πλούσιες ευκαιρίες ανάπτυξης δεξιοτήτων και απόκτησης γνώσεων, επικοινωνίας και δικτύωσης με άλλους, χρήσης βοηθημάτων multimedia για τη βελτίωση της κατανόησης κειμένου, ενώ δίνεται η δυνατότητα όλα αυτά να γίνουν από το περιβάλλον του σπιτιού.

Υπάρχουν δύο προσεγγίσεις για την εκπαίδευση παιδιών με προβλήματα ακοής: σε μικτές, ενσωματωμένες τάξεις και σε ειδικά σχολεία. Η ίδια τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στις δύο περιπτώσεις, με την προϋπόθεση να γνωρίζει να τη χρησιμοποιεί ο διδάσκων.

Κάθε χώρα έχει τις δικές της παραδόσεις και υπόβαθρο για τη διδασκαλία και τη μάθηση, όπως επίσης και για την εκπαίδευση των δασκάλων. Στη Δανία υπάρχουν 3 κρατικά κέντρα για άτομα με προβλήματα ακοής που εξυπηρετούν 150 σπουδαστές. Τα κέντρα αυτά προσφέρουν εξειδικευμένες υπηρεσίες για όλα τα σημαντικά προβλήματα που ενδέχεται να παρουσιαστούν πχ. προσωπικά, κοινωνικά και μαθησιακά προβλήματα για κάθε ομάδα-στόχο.

Και στις 12 επαρχίες της Δανίας υπάρχουν ειδικά σχολεία ή κεντρικά τμήματα για τους υπόλοιπους μαθητές με προβλήματα ακοής. Οι επαρχίες αναλαμβάνουν τη φροντίδα 300 περίπου σπουδαστών. Οι επαρχίες στοχεύουν στην επιτυχημένη συμμετοχή των μαθητών με προβλήματα ακοής στις τάξεις του Folkeskole (σχολείο ενιαίας δομής υποχρεωτικής εκπαίδευσης). Ο στόχος αυτός είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί.

Το παρόν σχέδιο αναμένεται ότι θα συντελέσει στην επιτυχημένη συμμετοχή των μαθητών με προβλήματα ακοής στις τάξεις του Folkeskole, καθώς οι εκπαιδευτικοί των μη εξειδικευμένων τάξεων θα αποκτήσουν ικανότητες και εργαλεία κατανόησης και ανάπτυξης ακαδημαϊκών ικανοτήτων, προσωπικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Στην Ελλάδα οι σπουδαστές με προβλήματα ακοής εκπαιδεύονται σε τμήματα ένταξης σχολείων και σε ειδικά σχολεία. Η Μονάδα αγωγής Κωφών του Πανεπιστημίου της Πάτρας συμβάλλει σημαντικά στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών της ειδικής εκπαίδευσης, υποστηρίζοντας συγχρόνως τη χρήση των νέων τεχνολογιών στη διδακτική διαδικασία.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και σε άλλες χώρες, η χρήση των ΤΠΕ παρέχει σε μαθητές με ειδικές ανάγκες σημαντική πρόσβαση σε ένα ευρύ και ισορροπημένο πρόγραμμα σπουδών που χωρίς αυτές δεν θα ήταν διαθέσιμο. Οι ΤΠΕ βοηθούν τους μαθητές να ξεπεράσουν μαθησιακά εμπόδια, παρέχοντας συμπληρωματικές ή εναλλακτικές μεθόδους πρόσβασης στο πρόγραμμα σπουδών. Σε ένα συμμετοχικό πλαίσιο, η παροχή κατάλληλων πόρων διασφαλίζει ότι όλοι οι μαθητές θα μπορούν να εργάζονται συνεργατικά αλλά και ατομικά. Οι ΤΠΕ ενισχύουν τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, και επιτείνουν την αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό τους. Το πρόγραμμα σπουδών εμπλουτίζεται επιτρέποντας στους εκπαιδευτικούς να χρησιμοποιήσουν τις ΤΠΕ ως εργαλείο διαφοροποίησης, εξατομίκευσης και να το προσαρμόζουν ανάλογα.

Για παράδειγμα, σε κάποιους μαθητές η ικανότητα μάθησης είναι ιδιαίτερα αδύναμη εξαιτίας της κυμαινόμενης ακουστικής απώλειας που είναι επίσης γνωστή ως «Glue ear». Η απώλεια αυτή είναι πολύ συνηθισμένη κατάσταση στους νεαρούς οργανισμούς. Πρόκειται για φλεγμονή του μέσου ωτός, που κάποιες φορές συνοδεύεται από κολλώδεις εκκρίσεις. Σύμφωνα με την ιατρική ορολογία πρόκειται για την ασθένεια με το όνομα «μέση ωτίτις».

Σε κάποια σχολεία του Ηνωμένου Βασίλειου υπάρχει διαθέσιμος ακουστικός εξοπλισμός με ποικιλία ειδικών εξαρτημάτων υποβοήθησης ομιλίας και ακοής. Όμως δεν έχουν εκπαιδευθεί όλοι οι δάσκαλοι στη χρήση του εξοπλισμού αυτού. Στα σχολεία υπάρχει διαβάθμιση στην εξειδίκευση και στις προσεγγίσεις χρήσης και δημιουργίας των εκπαιδευτικών πόρων.

Ο εκπαιδευτικός και επικοινωνιακός εξοπλισμός έχουν υψηλό κόστος αγοράς. Υπάρχει όμως η εναλλακτική λύση, σύμφωνα με την οποία τα σχολεία θα δημιουργήσουν το δικό τους απλό και εύχρηστο υλικό με τη βοήθεια των ΤΠΕ. Αυτό απαιτεί ένα επίπεδο εξειδίκευσης στο σχεδιασμό και τη μετάδοση στους μαθητές. Αυτό δεν υπάρχει σε κάποια σχολεία.

Στην Τσεχία, σύμφωνα με το σχέδιο «Διαδίκτυο στα Σχολεία» του Υπουργείου Παιδείας της χώρας, τα σχολεία εξοπλίστηκαν σημαντικά με υπολογιστικές τεχνολογίες. Στη συνέχεια, οι εκπαιδευτικοί επιμορφώθηκαν σε βασικές γνώσεις χρήσης των υπολογιστών. Ωστόσο το σχέδιο «Διαδίκτυο στα Σχολεία» δεν συμπεριλάμβανε την υποστήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Εξ άλλου ένα σχέδιο που υποβλήθηκε από την οργάνωση πολιτών «Ομοσπονδία γονέων και φίλων κωφών» σε συνεργασία με άλλους εταίρους στο πλαίσιο του προγράμματος Leonardo απευθυνόταν εν μέρει σε εκπαιδευτικούς ατόμων με προβλήματα ακοής. Το σχέδιο είχε τον τίτλο: «Το Διαδίκτυο Εν Δυνάμει Πηγή Νέων Θέσεων Εργασίας για τους Κωφούς». Ο στόχος του σχεδίου ήταν να προετοιμάσει τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες να ανταποκριθούν με επιτυχία στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους εφαρμογής του σχεδίου προετοιμάστηκαν βιβλία για τους συμμετέχοντες. Σε όλη τη διάρκεια του σχεδίου αναπτύχθηκαν σχετικές εκπαιδευτικές μέθοδοι. Η συμμετοχή στο σχέδιο ολοκληρώθηκε με τη συγγραφή μιας εργασίας σε ηλεκτρονικό υπολογιστή από κάθε συμμετέχοντα, η οποία ανταποκρίθηκε με επιτυχία στις απαιτήσεις διεθνούς διαγωνισμού υπολογιστικού εναλφαβητισμού.

Το σχέδιο «Δεξιότητες των Εκπαιδευτικών σε ΤΠΕ – Ενας Τρόπος για Αποτελεσματική Μάθηση για τα Παιδιά με Προβλήματα Ακοής» θα εστιάσει στους εκπαιδευτικούς ειδικών σχολείων για παιδιά με προβλήματα ακοής, ενισχύοντας τις ικανότητές τους στη χρήση των υπολογιστικών τεχνολογιών και ενθαρρύνοντάς τους να εφαρμόσουν αυτές τις ικανότητες στην τάξη. Η συμμετοχή των τσέχων εταίρων θα συντελέσει στην προσαρμογή της ειδικής αγωγής στις σύγχρονες απαιτήσεις, θα συνεισφέρει στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά της και θα βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο καλύπτονται οι ανάγκες των παιδιών με προβλήματα ακοής.

Στη Λετονία υπάρχουν 2 ειδικά σχολεία για 600 παιδιά με προβλήματα ακοής. Στην παρούσα κατάσταση δεν υιοθετείται η συμμετοχική εκπαίδευση. Τα Πανεπιστήμια δεν θεωρούνται σε θέση να εκπαιδεύσουν δασκάλους με προβλήματα ακοής, καθώς στερούνται μεθοδολογίας και γνώσεων γλώσσας επικοινωνίας. Στα ειδικά σχολεία χρησιμοποιούνται οι νέες τεχνολογίες, όμως δεν έχει επιτευχθεί πλήρης εφαρμογή, καθώς υπάρχει έλλειψη εκπαιδευτικού υλικού αλλά και ικανοτήτων των εκπαιδευτικών.

Η χρήση διαδραστικών βίντεο, υπολογιστικής τεχνολογίας και η ανάπτυξη σχετικών λογισμικών θα συντελέσουν στην κάλυψη των αναγκών των παιδιών με προβλήματα ακοής. Υπάρχει επαρκής γνώση προϋπάρχοντος εκπαιδευτικού υλικού για χρήση με σπουδαστές που αντιμετωπίζουν προβλήματα ακοής, το οποίο κυρίως προέρχεται από τις σκανδιναβικές χώρες (Σουηδία, Πανεπιστήμιο Όρεμπρο), όμως κρίνεται ότι η χρήση τους στη Λετονία θα παρουσίαζε ιδιαίτερα υψηλό κόστος. Για το λόγο αυτό η ειδική εκπαίδευση στη Λετονία θα μπορέσει να επωφεληθεί από την υλοποίηση του παρόντος σχεδίου κυρίως σε ότι αφορά τη μεθοδολογία χρήσης των νέων τεχνολογιών ως εργαλείων στήριξης και βελτίωσης της διδακτικής διαδικασίας τόσο στα ειδικά σχολεία όσο και στη συμμετοχική εκπαίδευση.